O przetwórstwie rybnym

Gospodarka Norwegii żywymi zasobami morskimi

Rybołówstwo jest głównym filarem gospodarki obszarów nadmorskich Norwegii. Rybołówstwo, akwakultura i przetwórstwo rybne dają zatrudnienie ponad 30 000 ludzi. Roczna wysokość eksportu ryb i produktów rybnych wynosi około 30 miliardów NOK, czyniąc ten przemysł jednym z największych sektorów norweskiego eksportu. Dlatego też kluczowe znaczenie dla Norwegii ma zapewnienie racjonalnego gospodarowania żywymi zasobami morskimi.

Międzynarodowy reżim gospodarczy
Większość dokonywanych przez Norwegię połowów ryb pochodzi z norweskiej wyłącznej strefy ekonomicznej (EEZ) (patrz mapa). Wraz ze strefą ochronną łowisk wokół wysp Svalbard oraz łowiskami wokół Jan Mayen, wody kontrolowane przez Norwegię obejmują około 2 miliony km². Większość łowisk Norwegia dzieli z innymi państwami. Dlatego też, podstawowe znaczenie ma współpraca dotycząca gospodarowaniem tymi zasobami. Norwegia wynegocjowała szereg porozumień z sąsiednimi państwami, w ramach których strony ustaliły, że będą odbywać regularne spotkania w celu podejmowania decyzji o reżimie gospodarczym i przydzielaniu kontyngentów połowu.

Najważniejsze z tych porozumień zostały podpisane z Rosją i Unią Europejską. Ponadto, państwa położone nad północno-wschodnim Atlantykiem weszły w porozumienia dotyczące norweskich śledzi i makrel. Połowami na obszarach położonych poza państwowymi strefami gospodarczymi zarządza Komisja ds. Połowów w Południowo-Wschodnim Atlantyku (NEAFC) we współpracy z państwami nadbrzeżnymi.

Pogłowiem fok na obszarze Lodów Wschodnich zarządza Norwesko-Rosyjska Komisja ds. Połowów. Komisja ds. Ssaków Morskich w Północno-Wschodnim Atlantyku (NAMMCO) stanowi forum współpracy w dziedzinie ochrony, gospodarki i badań nad ssakami morskimi. Polowaniami na wieloryby minke zarządza jednostronnie Norwegia, ponieważ od 1982 roku Międzynarodowa Komisja ds. Wielorybnictwa (IWC) nie ma prawa do ustalania kontyngentów tych połowów.

Wykorzystanie niezagrażające równowadze ekologicznej
Nadrzędnym celem norweskiej gospodarki żywymi zasobami morza jest zapewnienie ich wykorzystania niezagrażającego równowadze ekologicznej, to znaczy zapewnienie, że połowy dostosowane są do zdolności populacji do jej odnowy. Taka strategia odpowiada również międzynarodowym wymogom ustalonym w porozumieniach, m.in. w Konwencji Morskiej Organizacji Narodów Zjednoczonych z 1982 roku, w porozumieniu ONZ na temat populacji ryb i w Kodeks Postępowania Organów Odpowiedzialnych za Rybołówstwo opracowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) z 1995 roku.

Tradycyjna gospodarka stanem liczebnym ryb uwzględnia perspektywę tylko jednego gatunku. Natomiast jeden gatunek może mieć znaczący wpływ na wiele innych: na przykład, w Morzu Barentsa zarówno dorsz, jak i norweski śledź żywią się głównie gromadnikami, a wieloryby i foki poważnie naruszają pogłowie różnych gatunków ryb i innych organizmów, którymi się żywią. Temperatura i inne czynniki środowiskowe także nie pozostają bez wpływu na migracje i rozwój różnych populacji. Dzisiaj coraz częściej stosuje się w odniesieniu do gospodarki połowami podejście z uwzględnieniem ekosystemów. Oznacza to, że owa gospodarka nie tylko liczy się z tym, jak połowy wpływają na stan populacji gatunków, ale również z tym, w jaki sposób połowy ogólnie wpływają na środowisko naturalne morza oraz jakie konsekwencje niosą zmiany w środowisku morskim na żywe zasoby mórz.

Wiedza
Gospodarka, która nie zakłóca równowagi ekologicznej, wymaga wiedzy na temat stanu liczebnego danych gatunków, ich struktury wiekowej, rozmieszczenia i środowiska, w którym żyją. Co roku dane otrzymane przez prowadzone przez Norwegię badania naukowe oraz te uzyskane od rybaków, są porównywane z danymi z innych państw oraz podlegają ocenie przez Międzynarodową Radę ds. Badania Mórz (ICES). Rada ta stanowi międzynarodowy organ doradczy dla władz nadzorujących łowiska w państwach położonych wokół północnego Atlantyku.

W Norwegii główną organizacją zajmującą się badaniami łowisk jest Instytut Badań Morskich. Norwescy badacze mórz blisko współpracują z naukowcami z innych państw, szczególnie z Rosji.

Regulacja połowów
W przypadku większości gatunków całościowy kontyngent (TAC) przydzielany jest na drodze negocjacji regulowanych przez międzynarodowe umowy. Dlatego też, krajowe regulacje prawne dotyczą głównie sposobów rozdzielania kontyngentu wewnątrz kraju, któremu został on przyznany. Rozdział kontyngentu dotyczy miejsc, gdzie można łowić, okresów w ciągu roku, różnych grup rybaków i typów sprzętu do połowu.

W Norwegii, przemysł rybny i odpowiednie władze odpowiedzialne za połowy współpracują na zasadach regulacyjnych, określonych prawem. Jednak ostateczne decyzje na temat środków określających gospodarkę połowami podejmuje Minister ds. Rybołówstwa.

Egzekwowanie przepisów prawnych
W Norwegii prawodawstwo dotyczące połowów dotyczy sytuacji na morzu, jak i po połowie. Na morzu za inspekcję statków rybackich i ich połowów odpowiada Straż Przybrzeżna. Zagraniczne statki, które łowią na wodach podlegających Norwegii, także podlegają inspekcjom. Od dnia 1 lipca 2000 roku statki oceaniczne muszą być obowiązkowo wyposażone w sprzęt do satelitarnych systemów namierzania i muszą go używać, co umożliwia ich stałe monitorowanie przez władze odpowiedzialne za połowy. Norwegia, z państwami, które poławiają na obszarach morskich podległych norweskiemu prawodawstwu regulującemu połowy, podpisała umowy na temat satelitarnych systemów namierzania.

Zarząd ds. Połowów odpowiada za kontrolowanie wielkości połowów ryb i prowadzi statystykę połowów. Poważne przypadki zaniżania tych wielkości w raportach oraz inne naruszenia odsyłane są do sądu.